Co to jest Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL)?

Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL) to placówka medyczna zapewniająca okresową, całodobową opiekę osobom, które nie wymagają już leczenia w szpitalu, ale ze względu na stan zdrowia nie są w stanie samodzielnie funkcjonować w domu. Pobyt w ZOL-u obejmuje opiekę pielęgniarską, rehabilitację ogólną w podstawowym zakresie, odpowiednio dobraną dietę oraz pomoc lekarską.

Warto wiedzieć, że ZOL nie jest domem pomocy społecznej. Jest elementem systemu ochrony zdrowia i zapewnia świadczenia opiekuńczo-lecznicze finansowane ze środków publicznych, natomiast sam pobyt jest już odpłatny.

Placówki tego typu pomagają osobom po ciężkich chorobach, operacjach lub z zaawansowanymi schorzeniami przewlekłymi wrócić do możliwie największej sprawności albo zapewniają bezpieczne funkcjonowanie przy ograniczonej samodzielności.

Zakład Opiekuńczo-Leczniczy przeznaczony jest dla osób, które:

Najczęściej są to pacjenci:

Do ZOL-u nie kieruje się natomiast osób, które wymagają leczenia szpitalnego ani takich, których głównym wskazaniem jest np. zaawansowana choroba psychiczna, choroba nowotworowa lub uzależnienie.  

Jednym z podstawowych kryteriów przyjęcia do ZOL-u jest ocena samodzielności pacjenta według skali Barthel.

Skala Barthel służy do oceny zdolności wykonywania podstawowych czynności życiowych, takich jak:

Aby zostać zakwalifikowanym do pobytu w ZOL-u finansowanym przez NFZ, pacjent musi uzyskać 40 punktów lub mniej w skali Barthel, co oznacza znaczne ograniczenie samodzielności.

Oceny dokonuje lekarz lub pielęgniarka na podstawie rzeczywistego funkcjonowania chorego.

Do przyjęcia, oprócz oceny w skali Barthel, wymagane są również:

Z okresowej pomocy Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego mogą skorzystać wyłącznie osoby ubezpieczone lub mające inne prawo do korzystania ze świadczeń.

To jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez rodziny pacjentów. Pobyt w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w zakresie świadczeń medycznych jest bezpłatny i finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Obejmuje on:

Natomiast część kosztów pozostaje po stronie pacjenta. W ich skład wchodzą:

Opłata ta wynosi maksymalnie 250% najniższej emerytury w danym roku, natomiast nie może być wyższa niż 70% miesięcznego dochodu pacjenta. Opłata pobierana jest ze świadczenia emerytalno-rentowego pacjenta.

Pobyt w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym nie jest pobytem dożywotnim z założenia. ZOL należy do systemu opieki długoterminowej finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia i jego głównym celem jest zapewnienie pacjentowi ciągłości leczenia, opieki pielęgnacyjnej oraz rehabilitacji ogólnej w sytuacji, gdy nie wymaga on już hospitalizacji, ale nadal nie może funkcjonować samodzielnie w warunkach domowych.

O długości pobytu w ZOL-u decyduje rzeczywisty stan zdrowia pacjenta oraz jego poziom samodzielności. Kluczowe znaczenie ma to, czy pacjent nadal spełnia kryteria objęcia opieką długoterminową, w tym czy wymaga stałej opieki i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Podstawą tej oceny jest stan funkcjonalny chorego, weryfikowany okresowo zgodnie z obowiązującymi przepisami, przede wszystkim przy użyciu skali Barthel.

Z drugiej strony, w sytuacji chorób przewlekłych, postępujących lub znacznego ograniczenia sprawności, pobyt może trwać wiele miesięcy, a nawet lat. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia kontynuacja pobytu uzależniona jest od aktualnej oceny stanu funkcjonalnego pacjenta, przeprowadzanej zgodnie ze skalą Barthel. Oceny dokonywane są okresowo i mogą skutkować decyzją o zasadności pobytu i dalszym leczeniu w ZOL lub o zakończeniu pobytu w ZOL.

Zakład Opiekuńczo-Leczniczy nie jest domem pomocy społecznej, choć w praktyce obie formy wsparcia bywają ze sobą mylone. Różnica wynika przede wszystkim z charakteru świadczonych usług oraz systemu, w ramach którego funkcjonują te placówki.

ZOL jest częścią systemu ochrony zdrowia i zapewnia okresową opiekę medyczną osobom wymagającym leczenia oraz rehabilitacji. Dom pomocy społecznej należy natomiast do systemu pomocy społecznej i koncentruje się przede wszystkim na wsparciu bytowym oraz opiekuńczym.