Dom opieki dla małżeństw – jak wygląda wspólne zamieszkanie seniorów w jednej placówce?

Dla wielu starszych par wspólne zamieszkanie w jednej placówce opiekuńczej brzmi jak naturalny wybór, jednak często pojawia się pytanie: „Czy damy radę być tam razem?”. W praktyce liczą się obowiązujące zasady, dostępność miejsc i dopasowanie opieki.

Życie małżeństw w domach opieki często bywa spokojniejsze, niż wyobraża to sobie rodzina. Dzień w placówce ma swój rytm: posiłki, rehabilitacja, zajęcia terapeutyczne, odpoczynek, wizyty bliskich. Para zachowuje własne nawyki, ale funkcjonuje w ramach organizacji domu.

Ważne! Warto pamiętać, że DPS to placówka pomocy społecznej, a nie oddział szpitalny. W sytuacjach, w których stan zdrowia seniorów wymaga stałej, intensywnej opieki medycznej, w grę wchodzi też ZOL/ZPO.

Jeśli potrzebne jest wsparcie w wyborze ośrodka i przejściu przez formalności, pomocne bywa doradztwo wyspecjalizowanych organizacji. Fundacja Patroni opisuje, jak podchodzić do tematu domów opieki i czym się różnią formy opieki, co ułatwia dobranie placówki do potrzeb pary. Warto też zajrzeć do materiałów dotyczących opieki nad osobami z chorobą Alzheimera, jeśli ten wątek pojawia się w historii rodziny.

Dowiedz się, jak wybrać dom opieki.

Najczęstsze pytanie brzmi: czy para może wspólnie zamieszkać w domu opieki? W wielu placówkach jest to realne, jednak wiele zależy od dostępności pokoi, potrzeb zdrowotnych i organizacji domu. W praktyce jednak czasem wspólny pokój to dobre rozwiązania, a czasem to rozdzielenie małżonków ułatwia leczenie oraz poprawia sen i bezpieczeństwo.

Jeśli oboje małżonków wymaga opieki, decyzja zwykle krąży wokół 2 spraw – poziomu zależności i tego, czy jedna placówka zapewni wsparcie dla obojga. Dom opieki dla małżeństw działa najlepiej wtedy, gdy potrzeby pary mieszczą się w profilu domu (np. dla osób w podeszłym wieku, przewlekle chorych, z niepełnosprawnością).

W tle pojawia się też temat kosztów i formalności. Ustawa o pomocy społecznej opisuje zasady odpłatności za pobyt w DPS – mieszkaniec wnosi opłatę nie wyższą niż 70% swojego dochodu, a dalej (w określonej kolejności) mogą być w to włączone osoby bliskie i gmina. Ustawa wskazuje również, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ogłasza się co roku i stanowi to podstawę naliczania odpłatności. To ważne szczególnie przy małżeństwach, bo budżet pary działa inaczej niż budżet jednej osoby.

Życie małżeństw w domach opieki różni się nie tylko zajęciem 2 łóżek zamiast jednego. Para wnosi do domu opieki własną historię, przyzwyczajenia i drobne rytuały, które personel musi uszanować i jednocześnie pogodzić z planem opieki. Wspólne mieszkanie w placówce wpływa na:

Relacja podopiecznych rzutuje na dobrostan obojga, dlatego pracownicy zwracają na nią baczną uwagę. Badania z obszaru opieki nad parami w otępieniu pokazują, że podtrzymywanie relacji i wspólnego funkcjonowania bywa powiązane z mniejszym obciążeniem partnera-opiekuna oraz lepszym doświadczeniem opieki (https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/hsc.14006).

Wyzwania związane z opieką nad małżeństwem w domu opieki potrafią zaskoczyć rodzinę. Kłótnia o drobiazg w nowym miejscu nabiera wielkiego znaczenia, bo dochodzi stres, zmęczenie i zmiana rutyny. Napięcia pojawiają się też wtedy, gdy jedno z małżonków szybciej traci sprawność, a drugie czuje złość, żal lub bezradność. Najbardziej obciążające są 3 sytuacje:

Tu najlepiej sprawdza się prosta zasada: wspólny pobyt ma pomagać, a nie szkodzić. Czasem wystarczy ustalić momenty na bycie „osobno”, np. inne zajęcia, inny stolik przy posiłku, oddzielne spacery z terapeutą. Innym razem rozwiązaniem staje się czasowe rozdzielenie pokoi bez odbierania parze kontaktu.

Wspólne zamieszkanie seniorów w jednej placówce daje coś, czego nie da się wpisać w regulamin: poczucie, że obok jest „ktoś mój”. Dla wielu par to najważniejszy bufor bezpieczeństwa w okresie zmian. Warto jednak zaznaczyć, że lista korzyści nie zawiera raczej elementów spektakularnych, tylko proste, codzienne rytuały, jak wspólna herbata, przypomnienie o okularach, spokojniejszy poranek. Najczęściej wskazywane plusy to:

Dobre ustalenia na starcie oszczędzają mnóstwo nerwów. Warto wejść w rozmowę nie z hasłem „mają być razem”, tylko z opisem potrzeb i granic. Co warto ustalić przed przyjęciem małżeństwa w domach opieki?

Nie. Często placówka stara się to zorganizować, jednak bywa, że para trafia najpierw do osobnych pokoi, a po zwolnieniu miejsca zostaje połączona. Warto ustalić to na piśmie w planie przyjęcia.

Wspólny pobyt małżeństwa w domu opieki działa najlepiej wtedy, gdy relacja daje ukojenie, a placówka potrafi zadbać o prywatność i bezpieczeństwo. Warto więc wziąć pod uwagę rozwiązanie elastyczne: najpierw bycie „razem”, ale z gotowym planem, co zrobić, jeśli zdrowie jednego z małżonków zacznie pogarszać się szybciej.

Bibliografia