Odleżyny u osób starszych – co zastosować i jak leczyć?

Odleżyny to jeden z poważniejszych problemów zdrowotnych dotykających osoby starsze, zwłaszcza te unieruchomione. Warto wiedzieć, jak rozpoznać odleżyny, co na nie zastosować i kiedy szukać pomocy specjalisty, żeby zapobiec groźnym powikłaniom.

Odleżyny to obszary uszkodzonej skóry i głębszych tkanek, które powstają w wyniku długotrwałego ucisku. Gdy ciało przez dłuższy czas naciska na podłoże w jednym miejscu, naczynia krwionośne ulegają zamknięciu i tkanki stopniowo obumierają. Jak wyglądają odleżyny? Na początku pojawia się zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu palcem. W zaawansowanych przypadkach skóra pęka, tworzą się pęcherze, a rana może sięgać aż do mięśni i kości.

Odleżyny najczęściej pojawiają się w miejscach, gdzie kości znajdują się blisko skóry:

W medycynie odleżyny dzieli się na 4 stopnie zaawansowania. Ta klasyfikacja pomaga lekarzom i pielęgniarkom ocenić stan rany i dobrać odpowiednie leczenie.

Tendencja do powstawania odleżyn u seniorów wynika z kilku nakładających się czynników.

W polskich placówkach opieki długoterminowej ryzyko odleżyn ocenia się za pomocą skali Norton, uwzględniającej:

Wynik na poziomie 14 punktów lub niższy wskazuje na zwiększone zagrożenie [3].

Sposób leczenia zależy od stopnia zaawansowania zmian. Na każdym etapie obowiązuje jednak jedna zasada: odleżyny wymagają opieki wykwalifikowanego personelu medycznego.

Ważne! „Domowe” sposoby na odleżyny (zioła, mąka ziemniaczana, oliwka) są nieskuteczne i mogą zwiększyć ryzyko infekcji. Jedyne domowe albo naturalne metody, które rzeczywiście można zastosować na odleżyny u seniorów, to działania profilaktyczne. Doborem antyseptyku i/lub opatrunku zajmuje się pielęgniarka lub lekarz . Dowiedz się więcej o jednej z metod wspomagających leczenie trudno gojących się ran: Leczenie ran u seniorów fibryną bogatopłytkową | Fundacja Patroni

Pielęgnacja odleżyn to codzienny proces wymagający cierpliwości i wiedzy. Obejmuje przede wszystkim:

Niestety, dla wielu rodzin samodzielna opieka nad seniorem z odleżynami bywa ogromnym wyzwaniem. Warto wtedy rozważyć wsparcie profesjonalnych ośrodków. Placówki, takie jak Erania, ProAltum czy ZOL-e, dysponują wykwalifikowanym personelem i materacami przeciwodleżynowymi. Na stronie Patroni.pl można znaleźć pomoc w doborze ośrodka dopasowanego do potrzeb seniora.

Zapobieganie odleżynom jest skuteczniejsze i mniej obciążające niż ich leczenie. Przestrzeganie poniższych zasad istotnie zmniejsza ryzyko.

Poniżej zebraliśmy odpowiedzi na częste pytania, które padają w związku z odleżynami u seniorów.

Niestety, zaniedbane odleżyny III i IV stopnia mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia. Głęboka, otwarta rana jest bramą dla bakterii. Jeśli dojdzie do zakażenia ogólnoustrojowego, czyli sepsy, sytuacja staje się krytyczna. Dlatego tak istotna jest wczesna reakcja. Im szybciej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na uniknięcie groźnych powikłań [1].

Najważniejszy pierwszy krok to odciążenie miejsca ucisku i kontakt z pielęgniarką lub lekarzem. Nie warto stosować domowych metod, takich jak okłady z miodu, oliwki czy puder. Mogą pogorszyć stan rany i zwiększyć ryzyko zakażenia. Specjalista dobierze odpowiedni opatrunek i zaplanuje dalsze postępowanie.

Przy prawidłowym postępowaniu, czyli regularnej zmianie pozycji, odciążeniu i ochronie skóry, odleżyny I stopnia mogą się cofnąć. Warunkiem jest szybka reakcja i konsekwentne stosowanie zaleceń [1].

Odleżyny to poważny problem zdrowotny, który przy braku odpowiedniej reakcji może prowadzić do groźnych powikłań, łącznie z sepsą. Pamiętaj, że zapobieganie odleżynom, czyli regularna zmiana pozycji, właściwa dieta i pielęgnacja skóry, jest zawsze lepszym rozwiązaniem niż walka z zaawansowaną raną. W przypadku zauważenia niepokojących zmian na skórze seniora nie warto zwlekać z konsultacją medyczną.

Bibliografia