Jak leczyć rany u osób starszych? Najskuteczniejsze sposoby

Rany u seniorów pojawiają się najmniej oczekiwanych momentach, np. po krótkim spacerze, zmianie opatrunku czy przesunięciu nogi na łóżku. Do tego nawet drobne otarcie zaczyna wyglądać groźnie szybciej, niż rodzina się spodziewa. Co wtedy robić?

U osób starszych krążenie w kończynach często pracuje słabiej, a skóra z wiekiem staje się delikatniejsza. Do tego dochodzą inne czynniki, takie jak:

Właśnie dlatego rany u osób starszych wymagają konsekwencji – 1 dzień bez ochrony rany czasem cofa postęp gojenia o kilka dni.

W praktyce opieki domowej i w placówkach scenariusze pojawiania się ran lubią się powtarzać: uraz, tarcie, ucisk, a potem spowolnione gojenie. Rany na nogach u osób starszych często wiążą się z problemami naczyniowymi, natomiast odleżyny wynikają z ucisku i ograniczonej mobilności. W ranach przewlekłych liczy się też stan skóry wokół – przesuszenie, maceracja od wilgoci i mikrourazy przy zmianie opatrunku. Najczęściej spotykane typy ran u osób starszych to:

Pytanie: „Co na ranę u starszej osoby?” zwykle pojawia się w stresie. Pomaga wtedy trzymanie się prostego schematu i unikanie pochopnych działań, które opóźniają lub utrudniają proces gojenia i regeneracji. Warto pamiętać o kilku ważnych sprawach.

Przy odleżynach i ranach pojawiających się w wyniku ucisku sama pielęgnacja nie wystarcza. Bez odciążania miejsca narażonego na nacisk gojenie stoi w miejscu, nawet przy dobrych opatrunkach. Profilaktyka odleżyn obejmuje przede wszystkim zmianę pozycji, zmniejszanie tarcia i ochronę skóry.

Jak leczyć rany u osób starszych? Poniżej podajemy prosty i bezpieczny schemat postępowania.

Trudno gojące się rany u osób starszych wiążą się z większym ryzykiem infekcji, przewlekłego bólu oraz spadku sprawności. Jeśli rana wygląda coraz gorzej mimo pielęgnacji, warto potraktować to jako sygnał, że leczenie wymaga zmiany albo konsultacji. 

Jeszcze szybciej należy reagować, gdy pojawią się:

Materiały edukacyjne dotyczące zakażeń ran opisują te objawy jako typowe sygnały alarmowe wymagające oceny medycznej.

Przyspieszenie gojenia nie polega na zastosowaniu pojedynczego preparatu, ale podejmowaniu drobnych działań dostosowanych do potrzeb przez 14-30 dni.

Zalecenia dotyczące profilaktyki odleżyn wskazują też na regularną zmianę pozycji i ograniczanie tarcia. Znaczenie ma również odpowiednie odżywienie i nawodnienie.

Profilaktyka zawsze działa najlepiej. U osób leżących liczy się plan zmiany pozycji i kontrola miejsc narażonych na ucisk. U osób mobilnych ważne są wygodne buty, brak ucisku w skarpetach i szybkie reagowanie na otarcia. Dużo daje też ochrona skóry przed przesuszeniem oraz przed wilgocią, która rozmiękcza naskórek. 

Profilaktyka ran u seniorów w domu i w placówce obejmuje:

Najbardziej uspokaja fakt, że większość ran da się opanować spokojną rutyną: czysto, delikatnie, konsekwentnie. W opiece nad seniorem liczy się też komfort i godność – mniej szarpania, mniej improwizacji, więcej przewidywalności. To daje realną ulgę i seniorowi, i rodzinie.

Poniżej poruszamy jeszcze 2 kwestie, które dotyczą bardziej problematycznych ran u osób starszych.

Czasami tak. Jeśli rany nawracają, a opieka domowa nie wystarcza (np. bliskim brakuje sił na regularne odciążanie, opatrunki i obserwację), warto rozważyć wsparcie instytucjonalne. Opieka długoterminowa w trybie całodobowym należy rozważyć wtedy, gdy potrzebne są stałe świadczenia pielęgnacyjne i regularne procedury. 

Niestety, u osób z otępieniem trudniej jest utrzymać regularność w leczeniu ran, a współpraca przy pielęgnacji staje się wyzwaniem – opatrunek bywa zdejmowany, rana rozdrapywana itp. W takich sytuacjach pomocne okazuje się doradztwo, które porządkuje decyzje rodziny i dobór formy opieki. Warto zapoznać się z materiałami Patroni.pl dotyczącymi opieki nad osobami z chorobą Alzheimera czy wyboru domu opieki, które mogą być praktycznym wsparciem dla rodzin szukających pomocy.

Leczenie ran u osób starszych opiera się na prostym schemacie: oczyszczenie, osłona, obserwacja i usunięcie przyczyny. W odleżynach bez odciążania postęp gojenia jest ograniczony, dlatego profilaktyka i leczenie to tak naprawdę jedno, a nie 2 działania. Gdy pojawiają się objawy infekcji albo stan rany szybko się pogarsza, najlepiej włączyć konsultację i dopasować dalsze kroki do sytuacji seniora.

Bibliografia