Aktywność fizyczna jest ważnym elementem zachowania zdrowia i sprawności w każdym wieku. U osób przebywających w zakładzie opieki długoterminowej regularny ruch pomaga utrzymać samodzielność, zapobiega powikłaniom związanym z długotrwałym leżeniem oraz wpływa korzystnie na samopoczucie psychiczne.
Każda aktywność powinna być dostosowana do stanu zdrowia, wieku i możliwości pacjenta oraz realizowana zgodnie z zaleceniami lekarza, fizjoterapeuty lub pielęgniarki
Aktywność fizyczna w opiece długoterminowej nie oznacza sportu. Czasem będzie to ćwiczenie stóp w łóżku, kilka spokojnych oddechów, obrót na bok, siadanie na brzegu łóżka, wstawanie z pomocą, przejście kilku kroków do fotela albo ćwiczenia równowagi. Nawet niewielki ruch może zmniejszać ryzyko przykurczów, osłabienia mięśni, zaparć, infekcji i odleżyn.
Rodzaj ćwiczeń powinien być dopasowany do pacjenta. U jednych osób zalecane będą ćwiczenia oddechowe i przeciwzakrzepowe, u innych trening chodu z balkonikiem, ćwiczenia kończyn, ćwiczenia równowagi lub rehabilitacja po udarze. Ważne jest, aby pacjent robił tyle, ile może bezpiecznie wykonać, a nie tyle, ile robił przed chorobą. Zbyt ambitny plan może powodować ból, zniechęcenie i ryzyko upadku.
Ruch ma też znaczenie psychiczne. Pacjent, który może choć częściowo uczestniczyć w czynnościach, częściej zachowuje poczucie sprawczości. Nawet proste zadania, takie jak samodzielne umycie twarzy, trzymanie kubka, czesanie włosów, przesadzenie się na fotel czy przejście kilku kroków, wspierają niezależność i godność.
Ćwiczenia należy przerwać i skontaktować się z lekarzem/personelem medycznym, jeśli pojawi się ból w klatce piersiowej, nasilona duszność, sinienie, omdlenie, silne zawroty głowy, nagłe osłabienie, kołatanie serca, świeży uraz, krwawienie, gorączka lub wyraźne pogorszenie samopoczucia. Pacjent nie powinien ćwiczyć „za wszelką cenę”. Bezpieczeństwo jest ważniejsze niż liczba powtórzeń.
Nie każda aktywność jest bezpieczna. Należy unikać: ćwiczeń powodujących ból, gwałtownych ruchów i nagłych zmian pozycji ciała, podnoszenia ciężkich przedmiotów bez zgody personelu medycznego, nadmiernego wysiłku wywołującego duszność lub silne zmęczenie, samodzielnego wykonywania ćwiczeń zaleconych wyłącznie pod nadzorem fizjoterapeuty, aktywności podczas gorączki, ostrej infekcji, zawrotów głowy, wahań ciśnienia tętniczego.
- ćwiczenia oddechowe i oklepywanie tylko wtedy, gdy zostało zalecone,
- zginanie i prostowanie stóp, ruchy palców, napinanie mięśni łydek,
- zmiana pozycji, siadanie, pionizacja i przesiadanie na fotel,
- krótkie spacery z asekuracją i odpowiednim sprzętem,
- ćwiczenia równowagi, siły i koordynacji dobrane przez fizjoterapeutę.
