Assisted living (mieszkalnictwo wspomagane) w Polsce – na czym polega i dla kogo jest ta forma opieki?

Assisted living w Polsce coraz częściej pojawia się w rozmowach rodzin, które szukają opieki „pomiędzy” samodzielnym mieszkaniem a placówką całodobową. Ten model bywa też określany jako mieszkalnictwo wspomagane lub mieszkanie wspomagane.

W polskich przepisach funkcjonuje przede wszystkim pojęcie mieszkań treningowych i mieszkań wspomaganych jako formy pomocy społecznej. To rozwiązanie, które ma przygotować do bardziej samodzielnego życia albo wspierać w codziennym funkcjonowaniu, gdy pełna niezależność przestaje być łatwa. W praktyce mieszkanie wspomagane oznacza usługi bytowe, pracę socjalną i pomoc w czynnościach potrzebnych na co dzień. W skrócie chodzi o bezpieczne życie z realnym wsparciem, ale bez utraty codziennej autonomii.

Warto zdefiniować 2 pojęcia:

Nazwy mogą brzmieć podobnie, ale zakres usług bardzo się różni. W rozmowie z operatorem lub placówką warto dopytać:

Mieszkanie wspomagane to forma wsparcia dla osób, które z powodu wieku, niepełnosprawności, choroby lub trudnej sytuacji życiowej potrzebują pomocy w codzienności, ale nie wymagają opieki całodobowej w standardzie domu opieki czy oddziału długoterminowego. Warto podkreślić, że mieszkalnictwo wspomagane ma sens, gdy dana osoba nadal chce mieszkać „u siebie”, jednak część spraw zaczyna ją przerastać. Wtedy wsparcie działa jak amortyzator – odciąża rodzinę i zmniejsza ryzyko kryzysu. Żeby łatwiej ocenić dopasowanie, trzeba patrzeć nie tyle na metrykę, ile na codzienne funkcjonowanie, np.:

Na papierze porównania wydają się oczywiste, w życiu już mniej. Dobór formy opieki zależy od stanu zdrowia, zasobów rodziny i tego, jak szybko pogarsza się samodzielność. Poniżej znajdziesz krótkie zestawienie uwzględniające wyjątkowe sytuacje. Należy pamiętać, że potrzeby zmieniają się w czasie – ktoś może zacząć od wsparcia w domu, potem przejść do mieszkania wspomaganego, a dopiero później rozważyć dom opieki.

W Polsce obserwuje się rozwój programów wspierających opiekę w środowisku lokalnym. Przykładem jest program„Centra opiekuńczo-mieszkalne”, finansowany z funduszy publicznych, oferujący wsparcie dla osób wymagających pomocy, także w formule zbliżonej do warunków domowych. 

W praktyce najwięcej niejasności pojawia się na samym początku, czyli gdzie pytać i jakie dokumenty przygotować. 

Dla wielu rodzin najtrudniejsze nie jest znalezienie listy placówek, tylko podjęcie decyzji o tym, co pasuje do tej konkretnej osoby. W takich momentach pomaga doradztwo, które porządkuje różnice między formami opieki i podpowiada, jak podejść do tematu, także przy wątkach otępiennych. Materiały Patroni mogą być punktem startu przy rozpoznawaniu ścieżek opieki i realnych potrzeb rodziny.

Możesz przeczytać np. o domu opieki czy chorobie Alzheimera. 

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na często zadawane pytania.

To forma pomocy społecznej, w której zapewnia się wsparcie w codziennym funkcjonowaniu, m.in. usługi bytowe, pracę socjalną i pomoc w czynnościach dnia codziennego.

Tak, zwykle jest odpłatne, a sposób finansowania zależy od tego, czy mowa o rozwiązaniu w systemie pomocy społecznej, czy o ofercie komercyjnej. W przypadku form wsparcia wynikających z pomocy społecznej zasady przyznawania i odpłatności są powiązane z decyzją administracyjną i sytuacją osoby korzystającej ze wsparcia. 

Nie. Assisted living w Polsce lepiej traktować jako etap „pomiędzy” samodzielnym mieszkaniem a opieką całodobową. Gdy potrzeby zdrowotne rosną i potrzebny jest stały nadzór oraz świadczenia pielęgnacyjne, wtedy częściej rozważa się ZOL/ZPO. 

Mieszkalnictwo wspomagane to praktyczna odpowiedź na rosnące potrzeby opiekuńcze i demografię. WHO wskazuje, że do 2050 r. liczba osób 60+ na świecie ma wzrosnąć do 2,1 mld, a populacja 80+ ma się niemal potroić. W Polsce assisted living najczęściej oznacza mieszkania wspomagane lub rozwiązania środowiskowe, a wybór warto opierać na zakresie wsparcia i bezpieczeństwie, nie na samej nazwie.

Bibliografia