Dobre żywienie w opiece długoterminowej ma znaczenie lecznicze. Pacjent niedożywiony szybciej słabnie, gorzej goją się rany, rośnie ryzyko infekcji i odleżyn. Z kolei pacjent z cukrzycą, chorobami nerek, niewydolnością serca czy zaburzeniami połykania wymaga diety dopasowanej do rozpoznania.
Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych elementów dbania o zdrowie. Odpowiednio dobrana dieta pomaga utrzymać siłę, sprawność, odporność organizmu oraz wspiera proces leczenia i rekonwalescencji. Zasady zdrowego żywienia opierają się na regularności posiłków, różnorodności produktów oraz właściwym doborze ich ilości i jakości.
W przypadku osób bez specjalnych ograniczeń dobrym punktem odniesienia jest Talerz Zdrowego Żywienia. Połowę talerza powinny zajmować warzywa i owoce, najlepiej z przewagą warzyw. Jedną czwartą stanowią produkty zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste, a jedną czwartą produkty białkowe: ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych, nabiał, chude mięso i orzechy. U pacjenta przewlekle chorego szczególne znaczenie ma odpowiednia podaż białka, energii i płynów.
Organizm najlepiej funkcjonuje wtedy, gdy otrzymuje energię w regularnych odstępach czasu. Zaleca się spożywanie 4-5 posiłków dziennie o stałych porach. Pozwala to utrzymać prawidłowy poziom energii, zapobiega uczuciu nadmiernego głodu oraz zmniejsza ryzyko podjadania między posiłkami. Szczególnie ważne jest spożywanie śniadania, które dostarcza energii potrzebnej do rozpoczęcia dnia. Regularność posiłków sprzyja również prawidłowej pracy przewodu pokarmowego i pomaga utrzymać stabilny poziom glikemii.
Ilość jedzenia powinna odpowiadać stanowi pacjenta. Jeżeli pacjent je mało, można wprowadzić mniejsze, ale częstsze posiłki. Warto dbać, aby każdy posiłek zawierał źródło białka, np. jajko, twaróg, jogurt, rybę, mięso, pastę z roślin strączkowych lub preparat żywieniowy zalecony przez specjalistę. Należy obserwować masę ciała, siłę mięśni, apetyt i stan skóry.
Bezpieczeństwo jedzenia jest równie ważne jak jego skład. Jeśli pacjent krztusi się przy piciu, kaszle podczas posiłku, długo trzyma jedzenie w ustach, ma mokry lub bulgoczący głos po połknięciu, odmawia jedzenia albo często ma infekcje dróg oddechowych, trzeba zgłosić możliwość zaburzeń połykania. Wtedy konsystencja pokarmu i płynów może wymagać zmiany. Nie należy samodzielnie zmuszać pacjenta do jedzenia na siłę ani podawać płynów w pozycji leżącej.
W placówce opieki długoterminowej rodzina powinna przed podaniem pacjentowi jedzenia, napojów lub produktów przyniesionych z domu zapytać personel czy pacjent może je spożywać, w jakiej ilości i konsystencji oraz czy są zgodne z dietą, leczeniem i zaleceniami dotyczącymi połykania.
- podawaj posiłki w pozycji siedzącej lub z uniesionym tułowiem, jeśli pacjent nie może siedzieć,
- nie spiesz się; małe porcje są bezpieczniejsze niż duże kęsy,
- obserwuj kaszel, krztuszenie, zmianę głosu i zaleganie pokarmu w ustach,
- dbaj o higienę jamy ustnej przed i po posiłkach,
- przy chorobach przewlekłych stosuj dietę zgodną z zaleceniami lekarza lub dietetyka, nie podawaj produktów bez konsultacji z personelem medycznym.
