Długotrwałe przebywanie w łóżku lub znaczne ograniczenie aktywności ruchowej może prowadzić do wielu niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych. Powikłania unieruchomienia obejmują między innymi osłabienie mięśni, przykurcze stawów, zaburzenia krążenia, trudności z oddychaniem, zaparcia oraz powstawanie odleżyn. Odpowiednia profilaktyka pomaga zapobiegać tym problemom, poprawia komfort życia i wspiera utrzymanie możliwie najlepszej sprawności.
Odleżyna powstaje, gdy ucisk przez dłuższy czas zaburza ukrwienie skóry i tkanek. Najczęściej dotyczy kości krzyżowej, pięt, bioder, łokci, kostek, potylicy i łopatek. Pierwszym sygnałem może być zaczerwienienie, które nie blednie po odciążeniu, ocieplenie skóry, ból, stwardnienie, pęcherz lub otarcie. Takich miejsc nie należy masować ani dalej uciskać.
Profilaktyka przeciwodleżynowa obejmuje regularną zmianę pozycji, odciążanie pięt, stosowanie odpowiedniego materaca lub poduszek, pielęgnację skóry, utrzymywanie suchości, kontrolę pieluchomajtek, odpowiednie żywienie i nawodnienie. Materac przeciwodleżynowy nie zwalnia z obowiązku obserwacji skóry i zmiany ułożenia. Skóra pacjenta powinna być oglądana codziennie, najlepiej przy higienie.
Powikłaniom unieruchomienia zapobiega również ruch. Mogą to być ćwiczenia bierne, czynne, oddechowe, przeciwzakrzepowe, siadanie, pionizacja, przesiadanie na fotel i krótkie spacery. Dobrze prowadzona profilaktyka jest mniej obciążająca niż leczenie zaawansowanych odleżyn, infekcji i przykurczów.
Skóra stanowi naturalną barierę ochronną organizmu. U osób starszych oraz przewlekle chorych jest ona zwykle cieńsza, bardziej sucha i podatna na uszkodzenia. Dlatego wymaga szczególnej troski i regularnej pielęgnacji.
Codzienna pielęgnacja powinna obejmować:
- delikatne mycie skóry przy użyciu łagodnych środków myjących,
- dokładne, ale ostrożne osuszanie ciała,
- stosowanie preparatów nawilżających lub natłuszczających,
- unikanie silnego pocierania skóry podczas mycia i osuszania,
- regularną ocenę stanu skóry.
Szczególną uwagę należy zwracać na miejsca narażone na ucisk oraz okolice fałdów skórnych, gdzie mogą pojawiać się podrażnienia, otarcia lub odparzenia.
W zależności od stanu zdrowia pacjenta personel może zalecić stosowanie materacy przeciwodleżynowych, poduszek, wałków lub innych pomocy ułatwiających prawidłowe ułożenie ciała. Sprzęt ten pomaga zmniejszyć nacisk na najbardziej narażone części ciała i wspiera profilaktykę odleżyn.
Należy pamiętać, że nawet najlepszy sprzęt nie zastępuje regularnej zmiany pozycji oraz codziennej kontroli stanu skóry.
- oglądaj skórę w miejscach narażonych na ucisk,
- zmieniaj pozycję zgodnie z zaleceniami personelu i możliwościami pacjenta,
- utrzymuj skórę czystą, suchą i zabezpieczoną przed wilgocią,
- nie masuj intensywnie zaczerwienionych miejsc.
