Bezpieczne stosowanie leków oznacza przyjmowanie właściwego leku, we właściwej dawce, o właściwej porze i we właściwy sposób. W opiece długoterminowej pacjent często przyjmuje wiele preparatów jednocześnie. Im więcej leków, tym większe ryzyko pomyłki, działań niepożądanych i interakcji. Dlatego podstawą bezpieczeństwa jest aktualna lista leków przygotowana w dniu przyjęcia pacjenta. Samodzielne zmienianie dawek, pomijanie leków lub przyjmowanie dodatkowych preparatów bez konsultacji z personelem medycznym może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia lub wystąpienia działań niepożądanych.
Lista powinna obejmować leki na receptę, leki bez recepty, krople, plastry, maści, inhalatory, insulinę, preparaty ziołowe, suplementy diety i leki przyjmowane doraźnie. Przy każdym leku warto zapisać dawkę, porę, cel stosowania i nazwisko lekarza, który go zalecił. Lista powinna być pokazywana lekarzowi, pielęgniarce, zwłaszcza gdy pojawia się nowy objaw lub nowy lek.
Niektóre leki mogą wzajemnie wpływać na swoje działanie. Zjawisko to nazywa się interakcją lekową. Interakcja może spowodować osłabienie działania leku, nasilenie jego działania lub zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Dlatego personel medyczny powinien być zawsze informowany o wszystkich przyjmowanych lekach, również tych kupowanych bez recepty, preparatach witaminowych, suplementach diety oraz produktach ziołowych.
Nie należy samodzielnie dzielić tabletek, kruszyć kapsułek, mieszać leków z jedzeniem ani odstawiać leczenia, jeśli nie zostało to uzgodnione z personelem. Niektóre tabletki mają specjalną postać uwalniania i ich rozkruszenie może być niebezpieczne. Jeśli pacjent ma trudności z połykaniem, należy zgłosić to lekarzowi lub pielęgniarce – czasem można dobrać inną postać leku.
Należy pamiętać, że nie tylko inne leki mogą wpływać na skuteczność terapii. Również niektóre produkty spożywcze mogą zmieniać działanie leków. Przykładowo sok grejpfrutowy może zwiększać stężenie niektórych leków we krwi, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych. Z kolei produkty bogate w witaminę K, takie jak szpinak, jarmuż czy kapusta, mogą wpływać na działanie niektórych leków przeciwzakrzepowych. Produkty mleczne mogą zmniejszać wchłanianie wybranych antybiotyków, jeśli są spożywane jednocześnie z lekiem.
Leki najlepiej popijać wodą, chyba że ulotka lub lekarz zalecają inaczej. Alkohol, sok grejpfrutowy, niektóre zioła, suplementy, kawa, herbata lub energetyki mogą wpływać na działanie leków. Trzeba też obserwować działania niepożądane: senność, zawroty głowy, wysypkę, biegunkę, zaparcie, nudności, krwawienia, obrzęki, spadki ciśnienia, splątanie lub upadki. Nowy objaw po zmianie leczenia zawsze warto zgłosić.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak wysypka, świąd skóry, zawroty głowy, nasilona senność, duszność, obrzęki, nudności, wymioty lub inne nieoczekiwane dolegliwości, należy niezwłocznie poinformować lekarza lub pielęgniarkę. Objawy te mogą świadczyć o działaniu niepożądanym leku lub wystąpieniu interakcji.
