Współpraca domu opieki z lekarzem rodzinnym i specjalistami – jak to wygląda w praktyce?

Prywatny dom opieki nie zastępuje podmiotu leczniczego. Mieszkaniec korzysta ze świadczeń zdrowotnych na zasadach ogólnych, m.in. w ramach POZ, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i ratownictwa medycznego. Placówka ma obowiązek pomagać mieszkańcowi w korzystaniu z tych świadczeń, a szczegółowy sposób organizacji opieki zależy od danego domu.

Prywatny dom opieki działa na podstawie ustawy o pomocy społecznej i prowadzony jest na zezwolenie wojewody. Nie jest podmiotem leczniczym – świadczy usługi opiekuńcze i bytowe oraz pomaga w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, czyli zapewnia wsparcie w dotarciu do lekarza, a nie leczenie. Opieka lekarska opiera się więc na tym samym systemie, z którego korzysta senior mieszkający samodzielnie lub z rodziną. Nie należy z góry zakładać, że dom opieki zatrudnia własnego lekarza, tym bardziej dostępnego całą dobę – bywa to spotykane, ale jest wyjątkiem, nie regułą.

Podstawą opieki medycznej pozostaje lekarz POZ, czyli lekarz rodzinny. Każda osoba ubezpieczona wybiera go, składając deklarację w przychodni lub przez Internetowe Konto Pacjenta, a zmiana jest bezpłatna 2 razy w roku.

Na co dzień personel opiekuńczy pomaga seniorowi przyjmować leki zgodnie z zaleceniami lekarza, obserwuje jego stan i reaguje na niepokojące objawy, a w razie potrzeby kontaktuje się z rodziną, lekarzem lub pogotowiem ratunkowym.

Czasami potrzebne mogą się też okazać wizyty u specjalisty. Geriatra, neurolog czy kardiolog to lekarze z poradni specjalistycznych, z których senior mieszkający w domu opieki korzysta na tych samych zasadach, co każdy pacjent. Do specjalisty potrzebne jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, najczęściej lekarza POZ. Praktyczna strona konsultacji, jak transport na wizytę czy teleporada, zależy od organizacji domu opieki, dlatego warto o te szczegóły dopytać.

Warto uporządkować, kto odpowiada za poszczególne obszary zdrowia mieszkańca.

Rodzina pozostaje w pewnym stopniu zaangażowana w dbanie o zdrowie seniora, również po przekazaniu opieki nad bliską osobą. Dobrze prowadzony dom opieki informuje o istotnych zmianach stanu zdrowia i konsultuje ważniejsze decyzje, a zakres tego kontaktu określa umowa. Dlatego warto zawczasu ustalić, kto ma być powiadamiany i w jakich sytuacjach. Ma to szczególne znaczenie w stanach nagłych, gdy liczy się szybka reakcja. Personel wzywa wtedy pomoc, pozostaje przy mieszkańcu do przyjazdu ratownictwa i kontaktuje się z rodziną według ustalonej procedury.

Wybierając dom opieki, warto patrzeć na sposób zorganizowania opieki zdrowotnej, a nie na hasła marketingowe. Pomaga w tym znalezienie odpowiedzi na kilka pytań.

Dla porównania warto też znać inne typy placówek – zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL) i zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy (ZPO), które działają w systemie ochrony zdrowia, są finansowane przez NFZ i zapewniają świadczenia lekarskie i całodobową opiekę pielęgniarską zgodnie z zasadami danego rodzaju świadczeń oraz rehabilitację ogólną w podstawowym zakresie. Nie należy ich mylić z domem opieki.

W sekcji poniżej zebraliśmy odpowiedzi na kilka pytań, które często są zadawane w kontekście współpracy domu opieki z lekarzami.

Dom opieki nie jest podmiotem leczniczym i nie ma ustawowego obowiązku zapewniania własnego lekarza, ale może organizować dodatkową opiekę medyczną. Senior korzysta z lekarza POZ oraz specjalistów jak każdy pacjent, a placówka ułatwia dostęp do tej opieki.

W niektórych placówkach funkcjonuje stała współpraca z lokalnym POZ, w innych poszczególne wizyty organizuje się we współpracy z mieszkańcem lub jego rodziną. Niezależnie od przyjętego modelu placówka powinna zapewnić mieszkańcowi wymaganą prawem pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych.

Do większości poradni specjalistycznych finansowanych przez NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, a transport czy teleporada zależą od organizacji domu opieki.

Na co dzień uprawnieni i odpowiednio przeszkoleni pracownicy pomagają mieszkańcowi w przyjmowaniu leków zgodnie ze zleceniem lekarza i procedurami placówki.

Placówka przekazuje rodzinie informacje w zakresie uzgodnionym z mieszkańcem i zgodnie z udzielonymi upoważnieniami. Jeżeli mieszkaniec nie może samodzielnie podejmować decyzji, zastosowanie mają odpowiednie przepisy dotyczące przedstawiciela ustawowego i praw pacjenta.

Opieka medyczna w domu opieki opiera się na jasnym podziale ról. Personel odpowiada za codzienną opiekę, kwestie bytowe i organizacyjne, a za stronę medyczną – publiczny system ochrony zdrowia (lekarz POZ, poradnie specjalistyczne i pogotowie ratunkowe). Warto z góry ustalić zasady kontaktu z rodziną, dopytać o organizację wizyt i podawanie leków oraz odróżnić dom opieki od zakładów działających w systemie ochrony zdrowia.

Bibliografia: