Obrzęk nóg u osoby starszej leżącej – przyczyny i sposoby

Obrzęk kończyn dolnych u osoby leżącej jest częstym problemem obserwowanym zarówno w opiece długoterminowej, jak i w warunkach domowych. Powstaje w wyniku gromadzenia się płynu w tkankach i może być związany z długotrwałym unieruchomieniem, zaburzeniami krążenia żylnego i limfatycznego, a także chorobami serca, nerek lub wątroby. Choć nie każdy obrzęk oznacza poważną chorobę, jego pojawienie się wymaga uważnej obserwacji.

Obrzęk to nagromadzenie nadmiernej ilości płynu w przestrzeni śródmiąższowej tkanek. U osób leżących najczęściej obserwuje się obrzęki obwodowe obejmujące kończyny dolne.

Obrzęki nóg mają wiele przyczyn – od niegroźnych po wymagające pilnej reakcji – a u seniora często występuje ich kilka naraz. Oprócz długotrwałego leżenia i unieruchomienia do najczęstszych należą:

Które części nóg zwykle puchną u seniorów? Obrzęki kostek, podudzi i stóp to najczęstsza lokalizacja, a u osób leżących opuchlizna obejmuje też tylną część nóg i okolicę krzyżową.

Większość obrzęków narasta powoli, ale są sytuacje, w których nie wolno czekać. Pilnej konsultacji lub wezwania pomocy wymaga sytuacja, gdy pojawia się:

Natychmiastowego wezwania pogotowia wymaga też sytuacja, która może oznaczać zatorowość płucną:

Działania pielęgnacyjne mogą zmniejszać nasilenie obrzęku i poprawiać komfort pacjenta, jednak nie zastępują diagnostyki i leczenia przyczynowego.

Należy pamiętać, że powyższe działania pomagają zmniejszyć obrzęk i poprawić komfort chorego, ale nie eliminują jego przyczyny. Jeżeli obrzęk utrzymuje się, nasila, pojawia się nagle lub towarzyszą mu ból, zaczerwienienie, ocieplenie kończyny albo duszność, konieczna jest pilna konsultacja lekarska.

Nie zaleca się samodzielnego stosowania leków moczopędnych ani preparatów „na obrzęki” bez konsultacji z lekarzem.

Codzienna obserwacja kończyn to pierwszy krok w profilaktyce obrzęków i ich powikłań. Opiekun powinien zwracać uwagę, czy:

Istotne są też zmiany pozycji, które zapobiegają zaleganiu płynów i odleżynom. W placówkach opiekuńczych personel zgłasza niepokojące zmiany i wzywa pomoc, natomiast decyzje medyczne i leczenie pozostają w rękach lekarza.

Szczególnej uwagi wymagają osoby z chorobą Alzheimera i innymi postaciami otępienia. Często nie sygnalizują dyskomfortu ani ciężkości nóg, dlatego uważna obserwacja kończyn nabiera u nich dodatkowego znaczenia. Rodziny szukające wsparcia w opiece nad bliskim z demencją znajdą pomocne informacje w ofercie dla osób z chorobą Alzheimera. Placówki, z którymi współpracuje Patroni, kładą duży nacisk na pielęgnację osób leżących, a rodzina stojąca przed wyborem domu opieki może skorzystać z bezpłatnego wsparcia w znalezieniu placówki.

W poniższej sekcji znajdziesz kilka dodatkowych wyjaśnień na temat obrzęku nóg u leżących seniorów.

Najczęściej oznacza gromadzenie się płynu na skutek osłabionego krążenia, długiego unieruchomienia lub chorób serca, nerek czy żył. Obrzęk to objaw, a nie choroba, dlatego jego przyczynę ustala lekarz.

Pomaga unoszenie nóg powyżej poziomu serca, ćwiczenia bierne, regularna zmiana pozycji oraz pielęgnacja skóry. Terapię uciskową i nawodnienie ustala się z lekarzem.

Niepokojący jest nagły obrzęk jednej nogi z bólem łydki, obrzęk gorący i bardzo bolesny, gorączka czy rany. Duszność i ból w klatce piersiowej wymagają wezwania pogotowia.

Najczęściej niewydolność serca, przewlekła niewydolność żylna, choroby nerek i wątroby oraz niski poziom białka we krwi, a puchnięcie potęguje też samo unieruchomienie.

Obrzęk nóg u osoby leżącej to częsty objaw, za którym może kryć się wiele przyczyn – od długotrwałego unieruchomienia po choroby serca, nerek czy żył. Codzienna obserwacja kończyn pozwala w porę odróżnić obrzęk narastający spokojnie od tego, który wymaga pilnej reakcji. Opiekunowie mogą dużo zrobić, żeby poprawić komfort seniora, ale ich działania nie zastępują wizyty u lekarza.

Bibliografia